Zes vragen aan een gynaecoloog over de behandeling en slagingskans van IVF

Onlangs deelde Marlies hier een aangrijpend verhaal over haar ervaringen met IVF. Dankzij reageerbuisbevruchting kon zij een gezonde zoon en dochter op de wereld zetten. Al lukte dat beide keren niet bij de eerste poging. Wij vroegen ons af: hoe groot is de kans op zwangerschap door IVF, en waar hangt dat van af? Deze en andere vragen stelden we aan dr. Jesper Smeenk, gynaecoloog in het St. Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg.

 

Om te beginnen, kunt u uitleggen wat IVF nou precies is?
"Bij In Vitro Fertilisatie (IVF) worden de eierstokken van een vrouw gestimuleerd met hormonen. Die hormonen dient zij zichzelf met injecties toe. Hierbij wordt geprobeerd ongeveer tien eiblaasjes te laten groeien. We volgen dat proces met echo’s. Zodra de eiblaasjes rijp zijn, laten we de eitjes als het ware in de eiblaasvloeistof 'springen' en is een eicelpunctie mogelijk. Dit betekent dat we met een naald door de vaginawand in de eierstokken en vervolgens in de eiblaasjes prikken. In het vocht dat we daaruit opzuigen, kan een eicel zitten.

 

Vervolgens gaat deze eicel naar het IVF-laboratorium, waar het in contact wordt gebracht met de zaadcellen. Dit kan op twee manieren. Als de zaadcellen naast de eicel worden gelegd en dit zorgt voor bevruchting, dan spreken we van IVF. Zijn er te weinig zaadcellen beschikbaar, dan kan de laborant een zaadcel in de eicel brengen. Dit laatste heet Intra Cytoplasmatische Sperma Injectie (ICSI)."

 

Hoe vaak komt IVF voor?
"Wereldwijd neemt de vraag naar IVF nog altijd toe. Dit heeft ermee te maken dat in steeds meer landen de relatief dure behandeling betaalbaar wordt. In Nederland worden vanuit de basisverzekering al jarenlang drie IVF-pogingen vergoed, zodat iedereen toegang heeft tot deze zorg.

 

Opvallend genoeg neemt het aantal 'verse' IVF-behandelingen – dus met niet-ingevroren embryo’s – in Nederland af. De afgelopen jaren met zo’n tien procent per jaar. Hiervoor zijn verschillende oorzaken. Ten eerste wordt IVF hier minder snel geadviseerd. Want als een stel nog goede kansen heeft om in de slaapkamer of via een andere behandeling zwanger te worden, dan stuurt de gynaecoloog hierop aan.

 

Daarnaast zien we een sterke toename van het aantal ingevroren embryo’s en het aantal zwangerschappen dat hieruit tot stand komt. Een andere ontwikkeling is dat we terughoudend zijn geworden met het terugplaatsen van meer dan één embryo. Dit heeft geleid tot een spectaculaire daling in het percentage meerlingen na IVF. En een meerlingzwangerschap brengt nu eenmaal met een verhoogde kans op complicaties met zich mee."

 

Wanneer adviseert u stellen voor IVF te kiezen?
"IVF is op een aantal fronten een heftige behandeling en zeker niet een garantie op succes. Dus advies van een specialist is hierbij van belang. Die kan beoordelen of IVF op dat moment de beste stap voorwaarts is.

 

Gynaecologen in Nederland hebben met elkaar afgesproken onder welke voorwaarden een IVF-behandeling mogelijk is. Een goed voorbeeld hierbij is het verhaal van Marlies. Haar artsen ontdekten verklevingen waardoor de eileiders niet meer goed werken. Met IVF kun je deze eileiders als het ware 'bypassen'.

 

Daarnaast wordt IVF ook steeds vaker aangegrepen als na verloop van tijd een stel niet zwanger wordt, zonder dat er een directe oorzaak is gevonden. Bij hen leeft soms het gevoel van de 'maakbare wereld'. Helaas is IVF niet de heilige graal. Het is in deze gevallen zaak om eerst goed te kijken naar de kans op zwanger worden in de thuissituatie en met andere behandelingen."

 

Hoe groot is de kans op zwangerschap bij IVF?
"Een IVF-poging behelst alle kansen die voortkomen uit een IVF-stimulatie en -punctie. Door steeds betere laboratoriumtechnieken lukt het bij steeds meer patiënten om niet alleen een 'vers' embryo terug te plaatsen, maar ook nog een aantal embryo’s in te vriezen. Doordat het aantal zwangerschappen vanuit een ingevroren embryo sterk is toegenomen, is ook de kans op zwangerschap in het algemeen gestegen.

 

Deze algemene benadering zegt natuurlijk niets over de kans per individu. Die is ook afhankelijk van de situatie van de patiënt, zoals verminderde kans door roken, hogere leeftijd of lichaamsomvang. Daarnaast zeggen cijfers niet alles over de kwaliteit van de behandeling. Je moet bijvoorbeeld ook de patiënttevredenheid meewegen."

 

Wat is de reden dat IVF-pogingen soms mislukken?
"Ondanks dat er veel onderzoek naar wordt gedaan, is de implantatiefase – dus vanaf het moment dat er een embryo in de baarmoeder is geplaatst – de fase waarin een IVF-behandeling het vaakst mislukt.

 

De stimulatiefase, waarin de hormonen worden toegediend, is redelijk uitgekristalliseerd. En in de meeste gevallen ontstaat er na een punctie ook één of meerdere embryo’s. Maar na een embryotransfer wordt ongeveer 25 tot 30 procent van de vrouwen zwanger."

 

Welke doorbraken in uw vakgebied verwacht u binnenkort?

"Veel onderzoek is dus momenteel gericht op het vergroten van de kans op zwangerschap in de implantatiefase. Zo probeert men met geavanceerde apparatuur de selectie van het beste embryo te verbeteren. Dit houdt in dat met een camera nog nauwer en continu de ontwikkeling van het embryo wordt gevolgd, in de hoop op extra informatie. Daarnaast kijkt men naar de kwaliteit van het baarmoederslijmvlies waarin een embryo wordt teruggeplaatst. Wat de onderzoekers zich bijvoorbeeld namelijk afvragen, is of het baarmoederslijmvlies te veel wordt aangetast door het stimuleren met hormonen, en of het beter zou zijn om de stimulatiefase los te maken van de implantatiefase."

 

Overwegen jij en je partner ook IVF, en wil je weten welk ziekenhuis het beste bij jullie past? Laat de Zorgcoach van Zilveren Kruis dan helpen een goede vergelijking van ziekenhuizen te maken, met een persoonlijk zorgrapport.