Help, we worden steeds ouder! 4 scenario's voor de toekomst

Gezond oud worden, dat willen we allemaal wel, toch? En het lukt ons ook steeds beter. We leven immers niet meer in de Middeleeuwen. Dankzij onze hoge welvaart en goede medische zorg kunnen we de levensjaren al aardig oprekken. Hier zit wel een keerzijde aan: de groep ouderen die zorg nodig heeft, wordt steeds groter en leunt steeds zwaarder op de maatschappij. Waarom dit een probleem is en tot welke keuze dit ons – als individu én samenleving – dwingt, lees je hieronder.

 

In 2050 is één op de drie Nederlanders 65 jaar of ouder. Nu is dat nog één op vijf. Onze gemiddelde leeftijd gaat dus rap omhoog. Dit noemen we vergrijzing.

Vergrijzing is trouwens niet alleen een Nederlands fenomeen. In andere Europese landen zien we hetzelfde gebeuren. Duitsland, Italië en Spanje vergrijzen zelfs sneller dan ons land. Buiten Europa spant Japan de kroon. Daar zijn in 2050 bijna net zoveel 65-plussers als 15 tot 65-jarigen.

 

1aantalwerkenden.png

Bron: CBS

 

Hoe vergrijzing ontstaat

Dat er steeds meer ouderen zijn, komt door drie dingen:

 

1. We leven steeds langer

Het zal geen raadsel zijn waarom we gemiddeld genomen langer leven. Onze leefomstandigheden en de gezondheidszorg zijn ontzettend verbeterd als je deze vergelijkt met de situatie van, pak 'm beet, honderd jaar geleden. En de ontwikkelingen staan niet stil. Elk jaar ontdekken we weer nieuwe behandelmethoden en medicijnen om langer vitaal te blijven en ziekten te genezen of te onderdrukken. Kanker, bijvoorbeeld, wordt steeds meer een chronische ziekte, terwijl jaren geleden men snel overleed. Meer en meer 65-plussers kunnen dus langer genieten van hun oude dag.

 

2hoeoudwordjij.png

Bron: CBS

 

2. De babyboom-generatie

Een andere reden waardoor het aandeel 65-plussers in onze samenleving toeneemt, is de ouder wordende babyboom-generatie. De 'babyboom' staat voor de grote geboortegolf na de Tweede Wereldoorlog. Gezinnen van meer dan vier kinderen waren in de jaren '50 en '60 geen uitzondering. En de kinderen van toen bereiken nu allemaal de pensioenleeftijd.

 

3piramide.png

Bron: CBS

 

3. Minder baby's

In de jaren '70 nam het aantal geboortes in Nederland sterk af. Dit kwam onder meer door de opkomst van anticonceptiemiddelen, zoals de pil. Wetenschappers die de samenstelling van de bevolking bestudeerden, zagen toen iets unieks gebeuren: voor het eerst waren er meer 65-plussers dan kinderen tot 5 jaar. Ook dit was natuurlijk een voorbode van de naderende vergrijzing.

 

5geboortes.png

Bron: CBS

 

Meer ouderen, nou en?

De toenemende vergrijzing stelt ons – als individu én samenleving – voor een aantal dilemma's. Zo krijgen we de komende jaren te maken met een onstuitbare, groeiende vraag naar langdurige en blijvende zorg onder ouderen die iets mankeren. Want we leven dan wel steeds iets langer, maar we leven ook steeds iets langer mét kwaaltjes of (ernstige) chronische ziekten. En daarbovenop komt dus nog het babyboom-effect, dat het aantal kwetsbare mensen dat zorg nodig heeft, versneld doet stijgen.

 

Tijd voor een keuze

Lukt het Nederland om goede ouderenzorg te bieden als deze leunt op de schouders van een steeds kleinere groep werkenden? Kunnen en willen we de zorg voor onze ouderen dan nog wel overlaten aan de overheid, zoals nu vrij gebruikelijk is? Met instanties die – uit naam van de overheid – alle zorg uit handen nemen en steeds hogere belastingen en premies vragen om dit met z'n allen te kunnen betalen.

Nederland staat nu ferm op de eerste plaats op de ranglijst van Europese landen met de grootste overheidsuitgaven aan zorg voor ouderen. In andere landen is het gebruikelijker om deze zorg vrijwillig te verzekeren of deels aan familie over te laten. Verplichte overheidsbelastingen en -premies voor ouderenzorg zijn in die landen dan ook relatief lager.

 

6overheidsuitgaven.png

Bron: OECD

 

Toekomstscenario's

Wat het beste is voor Nederland, daarover zijn de meningen ongetwijfeld sterk verdeeld. En dat is precies waarom wij vanaf vandaag een publiek debat starten over de toekomst van de zorg voor onze ouderen, waarin iedereen kan meepraten en elke mening welkom is.

Om het debat op gang te brengen, zetten wij hieronder een aantal scenario’s voor Nederland op een rij. Hierbij hebben we ons laten inspireren door hoe in andere Europese landen voor ouderen wordt gezorgd. Lees dus verder en stel jezelf de vraag: welk scenario voor de toekomst van de ouderenzorg spreekt mij het meeste aan?

 

SCENARIO 1
Zorg georganiseerd door de overheid

VOORDELEN

NADELEN

  • Wat betreft de zorg verandert er niets. Iedereen – jij en al je familieleden – is verzekerd van professionele ouderenzorg.
  • Je hebt niet of nauwelijks omkijken naar zorgbehoevende familieleden, waardoor je je eigen leven kunt indelen zoals jij wilt (denk aan: fulltime werken, persoonlijke ontplooiing).
  • Je betaalt steeds meer verplichte belastingen en premies, zodat de overheid hiermee de stijgende zorgkosten kan betalen. En van dit geld blijft steeds minder over voor andere overheidstaken, zoals onderwijs en veiligheid. Deze andere belangrijke terreinen komen dan sterk onder druk te staan.
  • Door de forse toename van het aantal ouderen wordt de zorg per oudere mogelijk wat minder.

 

SCENARIO 2
Gedeeltelijke of volledige zorg door familie

VOORDELEN

NADELEN

  • Jij weet als geen ander welke zorg je oudere vader of tante nodig heeft. De zorg wordt persoonlijker en meer op maat.
  • Je krijgt voor een deel geld of compensatie van de overheid, zodat je minder hoeft te werken en meer mantelzorg kunt verlenen.
  • Je betaalt minder verplichte belastingen en premies en er blijft genoeg geld over voor andere overheidstaken.
  • Je wordt min of meer gedwongen om voor een familielid te zorgen, wat (opeens) veel van je vraagt.
  • De zorg die jij verleent, is mogelijk van mindere kwaliteit dan die van een professionele zorgverlener.
  • Als je onvoldoende tijd of geld hebt, moet je mogelijk op zoek naar (onwenselijke) alternatieven voor ouderenzorg, zoals je in Italië ziet.

 

SCENARIO 3
Zelf meer sparen of verzekeren voor zorg

VOORDELEN

NADELEN

  • Je betaalt alleen voor spaar- en verzekeringsproducten die jij kiest.
  • Je betaalt minder mee aan de zorg van andere kwetsbare ouderen, via verplichte belastingen en premies.
  • Als je niet genoeg geld hebt om particulier te sparen of verzekeren, val je terug op minder uitgebreide zorg via de overheid.
  • In die situatie is de kans groter dat je gezondheidssituatie verslechtert en dat je vereenzaamt.
  • Je moet mogelijk op zoek naar goedkopere (onwenselijke) alternatieven voor de zorg. Kijk bijvoorbeeld welke vormen dit aanneemt in Duitsland.

 

SCENARIO 4
Langer doorwerken en geboortes stimuleren

VOORDELEN

NADELEN

  • De verplichte belastingen en premies hoeven minder of niet te stijgen, omdat deze worden betaald door een grotere groep mensen.
  • Als je vanwege de aard van je werk of gezondheidsproblemen vroeger moet stoppen met werken, val je sterk terug in inkomen.
  • Een toename van geboortes heeft pas effect over tientallen jaren.

 

Welke scenario's hebben jouw voorkeur?

Laat je mening achter op het forum en ga met anderen in gesprek over de toekomst van de ouderenzorg in Nederland.

16 Opmerkingen
Nieuwkomer

Ik ken landen waar ouderen waarvoor op latere leeftijd de kosten van leven en verzorging te hoog zouden kunnen worden al direct bij pensionering naar een ander land verhuizen. Ik in het buitenland hele woonwijkjes met alleen mensen uit het 1of andere land. Als ik als gepensioneerde daarheen vertrek is mijn AOW gelijk aan bijna 3 lokale maandsalarisen. Eeen kompleet verzekeringspakket (brand, auto, gezondheid,aansprakelijkheid) kost 50 euro voor een gezin. Voor hulp in de huishouding/ verpleging, inwonend, betaal je 70 euro. Niet alleen help je jezelf, maar stimuleer je de economie daar. Het enige "vervelende" is dat alle familieleden aldoor op vakantie willen komen omdat een retourticket al voor rond de 500 euro te koop is.

Ik zal daar zeker voor kiezen.

Community Manager

Hoi @GerritSchekkerman! Leuk dat je reageert op dit blog. Oké, dus naar het buitenland gaan als je de zorg in Nederland niet langer kunt opbrengen? Dat is wel een heel creatieve oplossing! Al zal niet iedereen zo gauw zijn koffers pakken en met een enkeltje het vliegtuig in willen (of kunnen) stappen, denk ik. Zie je geen oplossingen voor de (toekomst)situatie in Nederland? Of laat ik het zo stellen: wat moet er de komende jaren in de samenleving gebeuren om jou op andere gedachten te brengen en niet weg te willen?

Bezoeker

De zorg moet men inkomens relateerd maken, hoe meer verdiend hoe hoger de premie.

Verder moet er een systeem komen chronische patiënten ook een lagere premie laten betalen, met een aantekening dat men er alles aandoet om de levens kwaliteit te verbeteren en onderhouden.

Onderricht in levens  onderhoud zou op school een lesvak moeten worden.

 

Nieuwkomer

@RogierLogisch denken en logisch doen zijn langzamerhand bij wet verboden in dit land. Niet dat het elders veel beter is maar daar wordt je niet verstikt door regels want die zijn er niet of niemand houd zich er aan. We hebben hier een 24 uurs economie maar de zorg draait kantooruren en buiten die tijden kost alles veel meer. Als het openbaar vervoer het zo zou regelen, hoe minder reizigers hoe hoger de prijs, was het land te klein. Ziektekosten verzekeringen zijn schandalig duur, sommige ingrepen kosten hier 25x zoveel als in het buitenland. Als ik zo een ingreep tijdens mijn vakantie wil laten doen krijg ik niks terug. Hier grif € 2500 betalen wel voor de ingreep, maar € 100 in het buitenland niet. Ik voel me dan getild. Net als dat er hier € 12 voor een doos pillen gerekend wordt. Als ik ze zelf  bestel kosten ze € 1,92. Een huisarts die als ik met hoest en benauwdheids klachten kom zegt het niet te weten, niets wil voorschrijven maar een onderzoek in het zieken huis wil, en dan het lef heeft te zeggen "tegen de benauwdheid en verstopte neus moet u maar wat neusdruppels bij een drogist halen". Gelukkig mag je hier nog zonder doktersrecept doodgaan. En dan te bedenken dat er hoog gekwalficeerde artsen en verpleegkundigen in het buitenland klaar staan om hier aan de slag te gaan. Maar ja, dat mag weer niet van de overheid. Dus.... wordt alle apparatuur in ziekenhuizen maar voor 50% benut. Zo zijn er nog genoeg dingen op te noemen die net zo scheef zijn. Je kan er wat van zeggen en je er over opwinden maar de heren en dames met een riant salaris die er over gaan zijn horende doof en ziende blind.

De belangrijkste reden om niet hier te blijven is de toekomst. Vrijwel niemand realiseert zich dat we door de energietransitie een lange periode van armoede tegemoet gaan. Elke bestaande woning moet aangepast worden, zowel flats, huur en koop woningen. Kosten... schrik niet ongeveer € 30.000 per woning. De eigenaar/verhuurder mag daar voor opdraaien. Zo een nieuw verwarmingssysteem heeft net als de ouderwetse cv ketel niet het eeuwige leven. Alleen het prijsverschil is nogal groot.... ongeveer € 10.000. Welke oudere kan een hypotheek van € 30.000 krijgen en betalen? Hoppeta, weer een € 1600 minder te besteden per jaar. Niet vergeten ook nog € 1000 per jaar opzij te leggen voor het vervangen van de verwarmingsketel. Tel daar de zorgpremie, overige verzekeringen, gemeentelijke belastingen, en energie kosten bij op, wat zullen we zeggen nog eens ... € 3500. Wat hou je dan over .... als alleenstaande € 250 in de maand? Kan je net je boodschappen van betalen. Na je meer dan 40 jaar uit je naad gewerkt te hebben verwacht je iets meer dan elk dubbeltje omdraaien.

Bezoeker

 Ouderenzorg is een werelds probleem ,het is geen probleem, we maken er een probleem van, het is niet betaalbaar zegt men.

De zorgverzekeraars moeten kijken hoe de maatschappij eruit ziet eruit ziet, waar kunnen zij zich verbeteren .

Een punt  kan zijn dat de zorgverzekeraar een duidelijk signaal geven aan de tabaksindustrie ,waar zij mee bezig zijn niet kan, dus een rechtzaak over de schade die berokken met producten die zij maken .

De zorgverzekeraars zouden zich moeten aansluiten bij het Antonie van Leeuwenhoek ziekenhuis om versneld een proces te krijgen

Laat men hier eerst sterk voor maken.

Community Manager

Ik heb een reactie gevraagd op jouw punt dat zorgverzekeraars zich zouden moeten aansluiten bij het Antonie van Leeuwenhoekziekenhuis. Om zo een versneld proces tegen de tabaksindustrie te krijgen, @hans_appelo.

 

Zilveren Kruis ziet maatschappelijk belang en zet in op preventie
Vanuit het oogpunt van preventie is niet-roken een belangrijk onderwerp voor de gezondheid van onze klanten. Wij zien onze bijdrage aan het maatschappelijk belang niet direct in het voeren van een (langdurige) strafzaak. Maar vooral om via preventie verzekerden te helpen bij het stoppen met roken.

Ook bij de overheid staat roken hoog op de agenda. Het kabinet en staatssecretaris Blokhuis werken aan een preventie-akkoord, waar Zilveren Kruis actief aan bijdraagt. In dit akkoord maakt de overheid afspraken met verschillende partijen over gezondheidskwesties die spelen in Nederland. Eén van de thema's in het preventie-akkoord is roken.

 

Activiteiten om roken tegen te gaan
Zowel Zilveren Kruis als Achmea beleggen niet in tabak en dat gaan we uiteraard ook in de toekomst niet doen. Wij bieden onze verzekerden een aantal voorzieningen in de polisvoorwaarden die het stoppen met roken faciliteren. Daarnaast kijken we hoe we hier komende tijd nog meer aandacht aan kunnen besteden.  

Bezoeker

De tijd  van preventie, die zijn voorbij, er moeten maatregelen worden genomen, roken moet aan banden gelegd worden.

Het zelfde geld voor de milieu afspraken die men doet(Parijs), men zal toch haast moeten maken om de doelstellingen te gaan halen.

Het probleem van de ouderenzorg kon men jaren geleden aanzien komen, nu is het probleem ??

Men had een buffer met geld aan moeten leggen van de aardgas baten( het gas is van iedereen, niet van  NAM of SHELL.

Zorg dat  ouderen betrokken blijven op de arbeidsmarkt, door gebruik te maken van hun ervaring. 

Problemen zijn om opgelost te worden.

 

Nieuwkomer

@hans_appeloDe manier waarop je tegen roken aankijkt en dat roken aan banden gelegd moet worden.... Ik weet niet of het je is opgevallen dat er al vele maatregelen getroffen zijn om het roken te ontmoedigen. Als je dat door zou trekken naar alles wat "slecht" voor de mens is dan blijft er weinig over.... denk maar aan het fijnstof in huis bij het bakken en braden, het biertje of het glaasje wijn, de "verkeerde" vetten (die nu ineens weer minder verkeerd zijn) 

Milieu afspraken die voor veel ouderen betekenen dat ze in armoede zullen komen te leven, terwijl elders op de wereld met 10% van de investeringen die hier gedaan zullen moeten worden het 10 voudige resultaat behaalt kan worden.

Uitgaande van de levensverwachting zoals die rond 1960 / 1970 verwacht werd voor de periode na 2000 zou er geen ouderen probleem ontstaan. Een paar % minder geboortes en de starre houding van de overheid met betrekking tot (arbeids) immigratie hebben dat verandert. De stijgende kosten voor zowel ouderen als gezondheidszorg hadden al jaren terug aangepakt moeten worden. Als je dat nu gaat doen staan er een aantal groepen op de achterste poten, maar gek genoeg heeft het merendeel niet direkt met de zorg te maken. Het zijn hoofdzakelijk managers met de zorgverzekeraars voorop. Zij kunnen nooit uitleggen waarom het in andere landen voordeliger kan.

Ouderen in het arbeidsproces ???? wat bedoel je daar mee, mensen nog langer laten werken dan tot hun 66  /67 ? De meeste mensen op die leeftijd zijn blij niet meer te moeten.....

 

Bezoeker

Ouderen in het arbeidsproces, is ouderen voorbereiden op hun pensioen maar de periode daarvoor hun ervaringen overdragen aan jongeren of deze begeleiden, dit zou een paar dagen in de week moeten zijn zodat men een jaartje langer doorwerken.

Het probleem is natuurlijk de kosten. 

Bedrijven hadden veelal bedrijfsscholen, deze zijn afgeschaft, maar zouden zo snel  weer opgestart moeten worden om de opleiding specifiek voor dat bedrijf uit te voeren .

De arbeidsmarkt is krap, maar goed geschoold personeel is nog belangrijker .

 

Geregelde bezoeker

Banen creeeren die ouderen leuk vinden. Zou een oplossing kunnen zijn. Het gaat voornamelijk over geld en overleven toch? Waarom dan niet op een positieve manier met je toekomst bezig blijven, ook als je ouder bent? Indien de overheid zou investeren in mogelijkheden voor ouderen ipv zich alleen maar op 'zorg' en 'kosten' zich te concentreren, zou het veel leefbaarder en leuker worden als je ouder wordt. Daarnaast vind ik dat je zelf ook een verantwoordelijkheid heb te dragen en niet moet afwachten wat je ontvangt. Als je ziek bent of niet in staat meer bent om te werken, heb je altijd wel een hobby. Die je kunt uitbreiden tot 'werk'. Hoe vaak hoor je niet dat oudere mensen na hun pensioen soms tijd te kort komen?..

Gast

 Wil hier wel even op dit item reageren en over ouderen langer door laten werk of op hun pensioen voorbereiden. We moeten het hier eens hebben over de inzet van de huidige werkenden liefst 32 uur per week een pappa dag een mamma dag .bij bevalling van de vrouw voor de man 6 weken verlof doorbetaald. Want we hebben het zo druk met van alles. Kinderen worden opgevoed door ze naar creche te brengen zelfs al ze een verlof dag hebben want dat is een dag voor hun zelf. Ik heb voorheen in een groep gezeten om de opleidingen van elektrotechnicus aan te passen voor het intreden bij bedrijven.
Oeverloos bezig geweest met R.O.C scholen en met overheid die zich met die opleidingen bemoeit. Stop daarmee en laat bedrijven zich daar over ontfermen die weten wat ze nodig hebben. Die opleidingen zouden zelfs gefinancierd worden maar nee dat kon allemaal niet. de Overheid bemoeit zich er te veel mee en willen we schijnbaar ook graag want we willen gepamperd worden.
Ik wil hier dan ook graag de opmerking maken en de ouderwetse scholen terug halen.
En de Leerkarachten weer het gezag terug geven want al die regeltjes maken het er niet beter op.
Je kan nu zelfs als ongeletterde van de L.O komen.

Community Manager

Als ik het goed begrijp roept het laatste (4e) scenario het één en ander bij je op. Als er wordt gesproken over langer door laten werken, dan kan er ook best gekeken worden naar de algemene werk- en leercultuur. Zo te lezen zie je een hoop punten voor verbetering. Waarbij je juist nóg een stapje terug zou kunnen gaan, naar de opleidingen. 

 

Zie je hier ook ergens een verband met de vergrijzing? Of de zorgverzekering? 

Ik denk - ook zonder deze verbanden - sowieso een interessant onderwerp voor discussie. Waar ook echt verschillende meningen over kunnen zijn. 

Gast

Ik vraag me af wat bedoelen Z.K nu precies met vergrijzing en vanaf wanneer rekenen jullie. De babyboomers zijn de mensen van 1945 t/m 1953 niet van na 1953.
Deze mensen waaronder ik dus ook behoor hebben behoorlijk voor hun oude dag moeten werken en dat begon met een 45 urige werkweek. Nu begint u een discussie over vergrijzing, ik denk dat de huidige maatschappij zo veranderd is dat we niks meer voor elkaar over hebben. Gezinnen beginnen laat aan kinderen of nemen geen kinderen,het is dus beetje probleem wat daar ligt en niet bij de vergrijzing.

Community Manager

Beste Hatm,

 

Fijn dat u reageert. Dit blogartikel is allerminst bedoeld om 'schuldigen' aan te wijzen. Die zijn er niet namelijk. We proberen hier enkel te schetsen voor welke feitelijke uitdagingen onze samenleving staat in de komende decennia. Inderdaad, onder meer door al die veranderingen in de maatschappij die nu eenmaal plaatsvinden. We zijn heel benieuwd hoe iedereen hier tegenaan kijkt. Hier bieden we een podium voor een open gesprek hierover. Daarom vind ik het ook goed dat u heeft laat weten hoe u erover denkt. U merkt terecht op dat het aantal geboortes de afgelopen jaren enorm is afgenomen. Wat zou er in de samenleving moeten gebeuren om deze trend om te keren, vindt u? Is dat een politieke kwestie? Of moeten mensen vooral zelf in actie komen, en wat is daarvoor nodig? Is niks doen een optie? Ik ben benieuwd naar uw gedachten.

Nieuwkomer

Vergrijzing is geen probleem dat maken de mensen zelf ervan daarom kunnen steeds minder mensen het opbrengen en wordt de maatschappij belast omdat ze het niet trekken. Er moet een nationaal zorgfonds komen naar inkomen zodat er een eerlijkere verdeling plaatsvinden er blijft nu teveel hangen aan de verscheidenheid omdat daar de winst inzit voor de zorgverzekeraars jammer genoeg . Immers Eendracht maakt macht

Community Manager

Beste @BachirHammouche,

 

Fijn dat je hier van je laat horen. Ik lees dat je een duidelijk beeld over de vergrijzing hebt. Denk je dat jouw ideeën bij 1 van de geschetste scenario's in het blog passen?