Glutenvrij eten: hype of noodzaak?

Glutenvrije producten zie je tegenwoordig overal. Er is zelfs een speciaal schap voor in de supermarkt. Hoewel bij slechts 25.000 Nederlanders een glutenintolerantie is vastgesteld, grijpen ook steeds meer mensen zónder deze ziekte naar glutenvrije producten. Maar is deze ontwikkeling noodzakelijk? Met andere woorden: wat zijn de voor- en nadelen van glutenvrij eten?

 

“Gluten, dat is iets met granen toch?” Ja, zoiets. Gluten zijn een groep eiwitten. Ze zitten in granen en producten die van granen worden gemaakt. Denk aan tarwe, rogge, gerst en spelt. Als vanzelfsprekend bevatten brood en pasta gluten, maar deze eiwitten zitten ook in sauzen, soep en bier.

 

Glutenintolerant
Naar schatting heeft 1 op de 100 mensen coeliakie. Dit is een chronische vorm van glutenintolerantie. Hierbij maakt het afweersysteem in je lichaam antistoffen aan tegen cellen in de darm, wanneer iemand gluten inneemt. Met een beschadiging van het slijmvlies als gevolg. Dit leidt tot vervelende klachten, zoals diarree, verstopping, een opgezette buik, vermoeidheid, sombere gevoelens en weinig eetlust. Coeliakie is een erfelijke auto-immuunziekte waarbij een streng glutenvrij dieet de oplossing is.

 

Hetzelfde geldt voor mensen met de ziekte van Duhring (dermatitis herpetiformis). Dit is ook een auto-immuunziekte die te maken heeft met een overgevoeligheid voor gluten. Wie hier last van heeft, krijgt na het eten van gluten allerlei blaasjes op de huid die ontzettend jeuken. Deze ziekte staat in veel gevallen (zo’n 80%) in verband met coeliakie.

 

Glutensensitief
Beide aandoeningen zijn ernstige vormen van glutenintolerantie. Dit is niet hetzelfde als een glutensensitiviteit. Mensen met coeliakie of de ziekte van Duhring kunnen absoluut geen gluten verdragen, niet eens een kleine hoeveelheid.

 

Dit in tegenstelling tot glutensensitiviteit. Wie hier last van heeft, kan tot op zekere hoogte gluten verdragen, maar krijgt in veel gevallen wel last van buikpijn of vermoeidheid na het eten hiervan.

 

Voordelen van een glutenvrij dieet

Door glutenvrij eten verdwijnen de symptomen van coeliakie en de ziekte van Duhring. Maar ook voor ‘gezonde’ aanhangers van een glutenvrij dieet zijn er voordelen aan dit voedingspatroon, aldus de voorstanders.

 

1. Gezond voedsel en extra energie
Voeding waarin gluten zitten, is vaak bewerkt. Glutenvrij voedsel daarentegen is puur en daardoor in veel gevallen gezonder. Ook kan dit onbewerkte voedsel beter verwerkt worden door ons lichaam. Omdat dit minder moeite kost, houdt je lichaam meer energie over. Vage vermoeidheidsklachten kunnen daarom verdwijnen bij een glutenvrij dieet.

 

2. Gewichtsverlies
Gluten zijn vaak verwerkt in producten waar ook veel koolhydraten in zitten. Deze koolhydraten zetten zich in het lichaam om in suikers, die vervolgens zorgen voor vetopslag. Een dieet zonder gluten en dus zonder koolhydraten kan daarom gepaard gaan met gewichtsverlies.

 

3. Verminderde kans op andere aandoeningen
De suikers en vetten die via koolhydraten door ons lichaam worden aangemaakt, kunnen niet alleen leiden tot overgewicht, maar ook een bijdrage leveren aan een hoog cholesterolgehalte, een hoge bloeddruk en diabetes type 2. Glutenvrij eten zou dit doen verminderen.

 

Nadelen van een glutenvrij dieet
Glutenvrij zou (als we de voorstanders mogen geloven) gezonder zijn. Maar het dieet heeft ook nadelen.

 

1. Tekort aan voedingsstoffen
Volgens het Voedingscentrum zitten in brood en pasta belangrijke voedingsstoffen, zoals voedingsvezels, ijzer, vitamine B1, foliumzuur en jodium. Stop je met het eten van gluten, dan loop je een risico op een tekort aan deze stoffen.

 

2. Kost veel tijd
Daarnaast is het veel werk een glutenvrij dieet te volgen. Je zult je kennis over voeding moeten vergroten en soms met lastige materie te maken krijgen. Dit vraagt om een portie toewijding. Ook neemt het volgen van dit dieet veel tijd in beslag. ’s Middags smeer je niet ‘even snel een boterhammetje’, maar maak je een salade of een gerecht met eieren. Boodschappen en koken zal over het algemeen meer tijd kosten.

 

3. Moeilijk vol te houden
Gluten zijn volledig opgenomen in het Nederlandse voedingspatroon. Denk maar aan brood en de vele soorten beleg die wij hebben. Dat kan het moeilijk maken om dit dieet vol te houden. Ook kan het lastig zijn als je op visite bent of uiteten gaat, aangezien glutenvrij eten niet door iedereen begrepen en geaccepteerd wordt.

 

4. Duur
Een dieet zonder gluten is duur. Veel biologische supermarkten verkopen glutenvrije producten, en ook in de doorsnee supermarkten zie je dit steeds vaker terug. Maar deze producten zijn een stuk duurder. Volg je een glutenvrij dieet, dan eet je ook meer vlees en vis. Als vanzelfsprekend is dit een stuk prijziger.

 

Eindoordeel
Uiteindelijk is een glutenvrij dieet voornamelijk aan te raden voor mensen met een glutenintolerantie of –sensitiviteit. Heb je last van vage buik- en vermoeidheidsklachten, dan is het aan te raden eens langs de huisarts of een diëtist te gaan. Je kan dan wellicht baat hebben bij een glutenvrij dieet.

 

Daarnaast zijn voorstanders van glutenvrij eten overtuigd van het gevaar van deze groep eiwitten. Of dit zo is, dat zal wetenschappelijk onderzoek in de toekomst moeten aantonen.

 

Wat denk jij? Zijn gluten gezond of kun je ze beter vermijden? Praat erover mee in de reacties hieronder!

10 Opmerkingen
IngridvD
N/A
'je loopt risico belangrijke voedingsstoffen tekort te komen als je geen brood eet'. Maar als je bedenkt dat de slechte stoffen in brood overheersen over de goede én dat je met groente een veel beter alternatief hebt is het echt de moeite waard om gluten te mijden!
FrankvD
N/A

Door te verdelen in een voor-of nadeel van een glutenvrij dieet ga je m.i. voorbij aan het feit dat je zelf vrijwillig glutenvrij wilt eten of dat het enige medicijn voor je ziekte is om glutenvrij te moet eten (en dus een 'dieet' moet volgen).

Het is dus mijn enige medicijn om gezond te blijven: geen gluten binnen krijgen.

Zorgverzekeraars zien het ook niet als 'dieet', er wordt niets voor vergoed. Nou gaat het mij niet om de totale kosten maar om het verschil tussen normale voedingsmiddelen en de speciale glutenvrije (bijv. pasta's of brood).

 

Ik moet tegenwoordig door de hype echt uitleggen dat ik niet 'een beetje' glutenvrij moeten eten maar 'echt glutenvrij' omdat ik anders ziek wordt.

Voordeel van de hype is wel dat er meer op meer punten verkrijgbaar is. Horeca is iets beter dan een aantal jaren geleden maar is meestal erg goed in de kunst van het 'weglaten' en niet in het vervangen of (creatief) met voedingsmiddelen omgaan.

 

In de kop van artikel wordt gesproken dat er slechts bij 25.000 duizend Nederlanders een glutenintolerantie is vastgesteld (wat klopt) maar dat 1 op de 100 Nederlanders Coeliakie heeft. Dit betekent eigenlijk dat er een hoop mensen rondlopen die het wel hebben maar er niet mee bekend zijn, dit met alle gezondheidsrisico's van dien. Waarom dan wel screenen op allerlei ziekten die veel minder vaak voorkomen vraag ik mijzelf dan af?

FrankvW
N/A

sorry, FrankvD moet zijn FrankvW.

Medewerker
Helemaal eens met het verhaal van Frank. Mijn dochter is al sinds haar geboorte bekend met coeliakie. Op dat moment was het echt een probleem om glutenvrij te eten. Ik kan me herinneren dat we ieder jaar een groen boek (liva volgens mij) moesten kopen waar de glutenvrije producten in stonden. En iedere keer als de receptuur veranderd werd moest je opletten of de fabrikant geen gluten aan het recept had toegevoegd. Gelukkig is er de laatste jaren veel veranderd en worden fabrikanten verplicht om op de verpakking te zetten of er gluten in in zitten. Het vrijwillige glutenvrije dieet zorgt er mede voor dat er wel meer glutenvrije producten zijn. Dat is mooi. Maar in de horeca is het minder. De mensen die vrijwillig glutenvrij eten en dan wel gewoon een koekje bij de koffie nemen omdat het zo lekker is. Dat is voor koks natuurlijk niet stimulerend om dan heel streng te zijn bij andere gerechten. Maar als ik vergelijk hoe het nu is in vergelijking met 17 jaar geleden dan ben ik blij dat er op alle vlakken veel is verbeterd.
Medewerker
En waar ik me ook nog wil aansluiten bij het verhaal van Frank is dat er geen mogelijkheid is om een vergoeding te krijgen voor het glutenvrije dieet. Er is dan wel een belastingaftrek, maar door de steeds maar hoger wordende drempel heb je daar geen voordeel van. Het zou inderdaad goed zijn als er vanuit de basisverzekering een vergoeding zou komen voor het dieet. Net zoals Frank zegt alleen voor de meerkosten van het dieet. En dan alleen voor de mensen die echt coeliakie hebben en niet de mensen die meedoen met de hype. Bij baby's met een koelemelkallergie wordt zelfs de volledige babyvoeding vergoed.
Voormalig medewerker Zilveren Kruis

@FrankvW Het blog is voor iedereen geschreven en zo breed mogelijk opgesteld. Wij gaan daarom natuurlijk voorbij aan veel nuance die wel belangrijk is voor individuele mensen zoals jij. Als ik je reactie lees dan lijkt het erop dat er ook nadelen zitten aan de populariteit van een glutenvrij dieet. Maar volgens mij lees ik ook dat de voordelen (beschikbaarheid, prijs e.d.) opwegen tegen de nadelen (serieus genomen worden e.d.). Klopt dat? Goede ontwikkelingen dus?

 

@Ron Burgers Jouw idee voor vergoeding van de meerkosten van een glutenvrij idee viel mij op. Het lijkt me een goed idee om dit voor te stellen bij het 'denk mee' onderdeel van onze community. Er zijn vast nog veel meer mensen zoals jij en FrankvW die hier op willen stemmen. De overheid bepaalt of deze vergoeding in de basisverzekering komt maar de zorgverzekeraars (inclusief ons) bepalen wat er in de aanvullende verzekering komt. Goed om te lezen dat het steeds makkelijker is voor jullie om een glutenvrij dieeet te bemachtigen. Hopelijk houd deze hype aan zodat jullie daarvan kunnen meeprofiteren! 

 

Anton

Sanne van Egmond
N/A
Dat is een bijzonder rekensommetje. 1 op de 100 mensen heeft coeliakie en in Nederland zijn dat er 25.000. Dus er leven 2.500.000 mensen in Nederland? Bij veel mensen is het nog niet ontdekt dus. Bij mij kwam de diagnose pas nadat ik 10 jaar ziek, misselijk en duizelig was geweest. Tijd om huisartsen en internisten beter op te leiden op het herkennen van coeliakie. #Glutenvrij #Noodzaak
Medewerker

Waar heb je het getal 25.000 gevonden, Sanne? Heb je een bronverwijzing?

Sanne van Egmond
N/A
Mijn bronvermelding is de inleiding van jullie eigen tekst. Eventueel kunt u de cijfers nakijken op de site van de NCV.
Medewerker

Aherm... gewoon vol overheen gelezen. Mooi is dat... :s

 

Ja, 10 jaar aanrommelen voordat men inziet wat eraan schort is inderdaad wel heel lang. Vervelend zeg.

Wat heb jij aan eigen trucs uitgevonden in die 10 jaar om jezelf zo goed mogelijk te houden, Sanne?